مسجد کبود تبریز | نگینی فیروزه ای در شمال غرب ایران

مسجد کبود تبریز | نگینی فیروزه ای در شمال غرب ایران

تاریخچه مسجد کبود یا مسجد جهانشاه تبریز:

در قرن نهم هجری یعنی زمانی که در ایران حکومت قراقویونلوها به کرسی حاکمیت بودند، مساجد زیادی ساخته شده است. از جمله این مسجدها، مسجد کبود تبریز یا مسجد جهانشاه است که در شهر تبریز ساخته شده است. با یارگشت نگاهی داریم به این مسجد زیبا:

در زبان ترکی آذربایجانی به این مسجد گؤی مچید گفته می شود. این مسجد در کتاب جهانگرد معروف فرانسوی مادام ژان دیولافوا با نام مسجد آبی تبریز مشهور شده است.

همانطور که اشاره شد و در کتیبه سردر این مسجد ذکر شده، از نظر تاریخی به زمان قراقویونلوها و زمان حکومت سلطان جهانشاه باز می گردد. این مسجد به دستور دختر شاه، صالحه خانم ساخته شده است. در کتیبه این مسجد تاریخ دقیق آن به سال ۸۴۵ می رسد. 

مسجد کبود تبریز به مدت بیش از ۱۵۰ سال بدون تعمیر باقی مانده بود که خرابه های زیادی را به خود دید. اما در سال ۱۳۱۸ بازسازی و تعمیرات در آن صورت گرفت. همچنین در سال ۱۳۵۵ بر روی این بنا کارهای ساختمانی مختلفی انجام شد ، که از جمله آن می توان به بازسازی گنبد اصلی و گنبد کوچک با طرح و استادکاری استاد محمدرضا معماران اشاره نمود. 

در کتابها مختلف تاریخی از این بنا به عمارت مظفریه معروف بوده که همواره مورد توجه ابو المظفر یعقوب بهادر خان قرار گرفته است. در این روزگار تبریز در نهایت آبادانی و رونق بود. در نیمه اول قرن یازدهم هجری، كاتب چلبی و اولیا چلبی جهانگردان ترك عثمانی و در نیمه دوم همین قرن، تاورنیه و شاردون جهانگردان فرانسوی از این مسجد دیدن كرده بودند.

معماری مسجد کبود تبریز:

اگر از بیرون نگاه به مسجد کنید، نمای روبروی مسجد با سردر آن کاشی کاری شده است که شکوه و جلال بسیاری به آن بخشیده. بنای مسجد از مصالح آجر ساخته شه است. همچنین به ندرت سنگ های ساختمانی در بنای آن دیده می شود.

صحن مسجد از نظر هندسی به شکل مربع است، در میان آن حوضی برای وضو و شبستانهایی در اطراف آن دیده می شود که حتماً برای درس خواندن طلاب بوده، هرچند گفته می شود که از این شبستان برای پناهگاه مستمندان نیز استفاده می شده است.

بنای اصلی مسجد رو به قبله است که شکلی مربع و محصور دارد. پایه هایی که سقف این بنا بر روی آن ساخته شده حدود ۱۲ متر از یکدیگر فاصله دارند که بر روی چهار پایه یک محوطه مربع شكل قرار دارد.

بارزترین ویژگی مسجد کبود و شهرت وافر آن با معماری ویژه تلفيقی و اعـجاب‌انگيزش بيشتر به دلیل کاشی‌کاری معرق و تلفيق آجر و کاشی، اجرای نقوش پرکار و در حد اعجاز آن است که زینت‌بخش سطوح داخلی و خارجی بنا است.
مسجد کبود در اصل، عضوی از یک مجموعە معماری بزرگ‌تر به نام «مجموعۀ مظفریه» بود. این مجموعه عبارت بود از مسجد و خانقاه و صحن و کتابخانه و جز آن که اکنون از آن همه، تنها ویرانه‌های مسجدی به نام مسجد کبود بازمانده است. همچون کتیبە سر در مسجد آن را از آن ابوالمظفر جهانشاه می‌شناساند و بدین انگیزه به این بناها، ۳ ِ وصف نظام معماری اصیل این مجموعه در برخی منابع تاریخی، مظفریه نیز می‌گفتند.

 

 

آبگوشت تبریزی | دیزی سنگی تبریزی

کوفته تبریزی | غذای سنتی و پرطرفدار

درباره نویسنده

مطالب مرتبط

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *